Ủy viên EU: thế giới bên bờ khủng hoảng nguồn cung lương thực và phân bón

Phát biểu của Ủy viên châu Âu Dubravka Šuica tại Cuộc họp cấp bộ trưởng lần thứ hai của Liên minh Rome về tiếp cận phân bón và an ninh lương thực, New York, ngày 24/9/2026.

Thưa quý vị, thưa các đồng nghiệp,

Thế giới đang đứng bên bờ một cuộc khủng hoảng nguồn cung lương thực nghiêm trọng. Việc eo biển Hormuz bị đóng, chiến tranh ở Yemen và các mối đe dọa đối với eo Bab el-Mandeb đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng lương thực và phân bón. Thêm vào đó là cuộc chiến dai dẳng của Nga ở Ukraine, làm rối loạn một trong những vựa lương thực quan trọng nhất thế giới.

Hệ thống lương thực vững vàng là yếu tố then chốt cho sự ổn định trên toàn hành tinh. Mọi quốc gia đều sẽ chịu hậu quả: từ lạm phát nặng nề ở siêu thị với những nước giàu hơn và có sức chống chịu, đến thiếu hụt và nạn đói ở những vùng dễ tổn thương nhất. Ngay cả khi eo biển Hormuz mở lại và cuộc phong tỏa đường biển của lực lượng Houthi chấm dứt, vẫn cần thời gian để điều chỉnh hợp đồng vận tải, chi phí bảo hiểm hay chuỗi cung ứng. Ứng phó của chúng ta phải tương xứng với quy mô của thách thức này.

Công việc của nhóm này rất quan trọng. Nó giúp chúng ta xác định những điểm nghẽn đầu tư và những cơ hội để các công cụ của EU, nguồn lực của các nước đối tác, các định chế tài chính quốc tế và đầu tư tư nhân bổ trợ cho nhau. Tại EU, chúng tôi đang làm việc trên nhiều mảng: hỗ trợ nhân đạo, nông nghiệp, nước, hạ tầng, tài chính và nghiên cứu. Chúng tôi muốn xây dựng một cách tiếp cận toàn diện cho thách thức này, tìm kiếm sự cộng hưởng cụ thể giữa Liên minh Rome và các quan hệ đối tác sẵn có của EU với các đối tác Địa Trung Hải và vùng Vịnh.

Kế hoạch hành động về phân bón

Về phía EU, chúng tôi vừa thông qua Kế hoạch hành động về phân bón của EU, hỗ trợ nông dân EU tiếp cận phân bón. Điều đó có nghĩa là bảo vệ mùa màng trong nước, làm việc với các đối tác để đa dạng hóa nguồn cung đáng tin cậy, và giảm căng thẳng về nguồn cung phân bón cho các nước khác trên thế giới. Chúng tôi cũng đang hướng tới các quan hệ đối tác và đầu tư cùng có lợi thông qua Hiệp ước vì Địa Trung Hải. Các quan hệ đối tác này nhằm tăng sức chống chịu tại chỗ và trong khu vực, đầu tư vào sản xuất, kho chứa, hậu cần, kết nối và chuỗi giá trị nông sản thực phẩm bền vững.

225 triệu euro cho Nam Địa Trung Hải

Sau khi Nga xâm lược Ukraine, EU đã lập Cơ chế Lương thực và Sức chống chịu trị giá 225 triệu euro cho khu vực Nam Địa Trung Hải, phối hợp chặt chẽ với Ý và Pháp. Khoản hỗ trợ này nhằm mở rộng kho chứa và năng lực sản xuất ngũ cốc, cũng như phát triển giống.

Chẳng hạn, Ai Cập đã nhận 100 triệu euro từ cơ chế này. Nhờ đó đang có thêm những silo ngũ cốc mới, nâng sức chứa thêm 10%; các cây trồng chiến lược được hỗ trợ; giống chịu hạn và chịu mặn được phát triển. Chúng tôi kỳ vọng 600 doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng một phần tư triệu nông dân và gia đình nông thôn, được hưởng lợi. Jordan, Liban và Palestine cũng nhận mỗi nơi 25 triệu euro.

Khoản hỗ trợ này cứu sống con người. Nó hạn chế tác động của tình trạng mất an ninh lương thực — một trong những yếu tố lớn nhất gây bất ổn chính trị — tại một khu vực vốn đã nhiều biến động. Và nó thể hiện một chuyển biến chính sách quan trọng: từ tài trợ lương thực khi khủng hoảng đã xảy ra sang hỗ trợ hệ thống lương thực có sức chống chịu tốt hơn trước khi khủng hoảng kế tiếp ập đến.

Riêng năm 2025, EU đã huy động 2,1 tỷ euro trên toàn thế giới để tăng cường an ninh lương thực toàn cầu, gồm cả cứu trợ ngắn hạn lẫn xây dựng sức chống chịu dài hạn. Chúng ta có thể tiếp nối công việc này. Bây giờ là lúc cùng nhau hành động, bởi những thách thức mà liên minh này và cả thế giới đang đối mặt không thể chờ đợi.

Xin cảm ơn.